LƯU TRỮ LỊCH SỬ Giá trị bền lâu giữa những đổi thay

Trong bối cảnh các cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập đang thực hiện sắp xếp, sáp nhập nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, Trung tâm Lưu trữ lịch sử cũng đứng trước những thay đổi lớn về mô hình tổ chức và phương thức vận hành. Những đổi thay đó không chỉ đặt ra yêu cầu thích ứng về tổ chức, con người, mà còn gợi mở nhu cầu nhìn lại, nhận diện và khẳng định rõ hơn vai trò, ý nghĩa cốt lõi của công tác lưu trữ lịch sử trong tiến trình phát triển chung.

Lưu trữ lịch sử - nơi gìn giữ ký ức của Nhà nước và Nhân dân

Tài liệu lưu trữ lịch sử là kết tinh của quá trình hình thành, lãnh đạo, quản lý và phát triển của Nhà nước qua từng thời kỳ. Đó là những văn bản ghi dấu các quyết sách quan trọng, những hồ sơ phản ánh đời sống kinh tế - xã hội, những tài liệu thể hiện mối quan hệ giữa Nhà nước và Nhân dân trong suốt chiều dài lịch sử.

Mỗi hồ sơ, mỗi tờ tài liệu được bảo quản tại Lưu trữ lịch sử không chỉ mang giá trị thông tin, mà còn là bằng chứng pháp lý, là ký ức tập thể, là “nhân chứng thầm lặng” của lịch sử. Nhờ có lưu trữ lịch sử, quá khứ không bị đứt gãy; quá trình quản lý nhà nước được bảo đảm tính liên tục; quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được bảo vệ trên cơ sở những căn cứ xác thực, rõ ràng.

Không gian trưng bày tài liệu tại Lưu trữ lịch sử tỉnh Sơn La, tháng 10/2025

Ở một góc nhìn sâu hơn, lưu trữ lịch sử còn là nơi kết nối các thế hệ. Từ những tài liệu tưởng chừng đã khép lại sứ mệnh hành chính, lưu trữ lịch sử mở ra không gian để nghiên cứu, học tập, giáo dục truyền thống, nuôi dưỡng lòng tự hào và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Vai trò của lưu trữ lịch sử trong phát triển bền vững

Trong thực tiễn quản lý và phát triển hiện nay, vai trò của lưu trữ lịch sử ngày càng được khẳng định rõ nét. Tài liệu lưu trữ lịch sử là nguồn thông tin quan trọng phục vụ việc giải quyết chế độ, chính sách cho người có công; xác minh lịch sử đất đai, địa giới hành chính; giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; đồng thời cung cấp luận cứ khoa học, thực tiễn cho việc xây dựng và điều chỉnh các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Không chỉ dừng lại ở giá trị pháp lý, lưu trữ lịch sử còn góp phần trực tiếp vào phát triển văn hóa - xã hội. Việc công bố, giới thiệu tài liệu lưu trữ giúp tái hiện các chặng đường lịch sử, làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân, quảng bá hình ảnh, tiềm năng và bản sắc văn hóa địa phương. Trong nhiều trường hợp, tài liệu lưu trữ lịch sử còn trở thành nguồn lực đặc biệt cho nghiên cứu khoa học, giáo dục, du lịch và các hoạt động sáng tạo.

Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ nhân Kỷ niệm 80 năm ngày Lưu trữ Việt Nam, tháng 01/2026
Nguồn: STV Sơn La

Trong bối cảnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số, công tác lưu trữ lịch sử đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp hơn. Việc kết hợp giữa bảo quản an toàn tài liệu gốc với số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu, mở rộng khả năng khai thác, sử dụng tài liệu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phục vụ, mà còn khẳng định vai trò của lưu trữ lịch sử trong một nền quản trị hiện đại, minh bạch và hướng tới người dân.

Người làm lưu trữ - những người giữ gìn ký ức bằng sự tận tâm

Nếu tài liệu lưu trữ là ký ức của Nhà nước và Nhân dân, thì người làm công tác lưu trữ chính là những người gìn giữ ký ức ấy bằng sự kiên trì, cẩn trọng và tận tâm. Công việc lưu trữ đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng khâu: từ thu thập, chỉnh lý, xác định giá trị, bảo quản an toàn, đến tổ chức khai thác, sử dụng tài liệu. Đó là công việc ít ánh hào quang, nhưng mỗi sai sót nhỏ đều có thể ảnh hưởng đến giá trị lâu dài của tài liệu.

Tập thể viên chức Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Sơn La, tháng 01/2026

Người làm lưu trữ lịch sử không chỉ cần kiến thức chuyên môn vững vàng, mà còn cần tình yêu nghề và ý thức trách nhiệm sâu sắc. Sự tận tâm của họ thể hiện ở việc kiên nhẫn làm việc với những mét tài liệu dày đặc, với những hồ sơ đã nhuốm màu thời gian; ở việc âm thầm bảo vệ tài liệu trước những tác động của môi trường, thiên tai; và ở tinh thần sẵn sàng phục vụ, hỗ trợ tổ chức, cá nhân khai thác thông tin khi có nhu cầu chính đáng.

Trong bối cảnh sắp xếp, sáp nhập đơn vị, những người làm lưu trữ càng phải đối diện với nhiều áp lực và thay đổi. Tuy nhiên, chính trong hoàn cảnh ấy, bản lĩnh nghề nghiệp, sự gắn bó và niềm tin vào giá trị công việc lại càng được khẳng định. Dù ở bất kỳ mô hình tổ chức nào, người làm lưu trữ lịch sử vẫn giữ vai trò là người bảo vệ ký ức, gìn giữ nền tảng pháp lý và góp phần bảo đảm sự ổn định, phát triển bền vững của xã hội.

Thay đổi mô hình tổ chức - không thay đổi sứ mệnh

Việc sáp nhập Trung tâm Lưu trữ lịch sử với các đơn vị sự nghiệp khác là một bước đi phù hợp với yêu cầu đổi mới, tinh gọn bộ máy trong giai đoạn hiện nay. Sự thay đổi về tổ chức là cần thiết để thích ứng với bối cảnh mới, nhưng không đồng nghĩa với việc làm mờ nhạt vai trò hay xem nhẹ giá trị của công tác lưu trữ lịch sử.

Trong mô hình tổ chức mới, công tác lưu trữ lịch sử rất cần được tiếp tục quan tâm bằng sự thấu hiểu và trân trọng. Khi được tổ chức khoa học, chuyên nghiệp và đặt đúng vị trí, lưu trữ lịch sử không chỉ giữ vững sứ mệnh gìn giữ ký ức của Nhà nước và Nhân dân, mà còn có thêm điều kiện để hòa mình sâu hơn vào dòng chảy chung của các lĩnh vực công tác, chia sẻ nguồn lực và lan tỏa giá trị phục vụ xã hội. Đó cũng là mong mỏi chân thành của những người đã và đang gắn bó với nghề lưu trữ - những người lặng lẽ gửi lại tâm huyết của mình trong từng trang hồ sơ, từng mét tài liệu được gìn giữ qua thời gian.

Gìn giữ giá trị bền lâu cho hôm nay và mai sau

Lưu trữ lịch sử là công việc của quá khứ, nhưng giá trị của nó luôn hướng tới hiện tại và tương lai. Mỗi tài liệu được gìn giữ hôm nay là một phần ký ức được trao gửi cho thế hệ mai sau; mỗi mét tài liệu được chỉnh lý, bảo quản cẩn trọng là một nền tảng vững chắc cho quản lý nhà nước và phát triển xã hội.

Trong dòng chảy của đổi mới và sắp xếp tổ chức, lưu trữ lịch sử vẫn sẽ tiếp tục giữ vị trí đặc biệt - là điểm tựa của ký ức, của pháp lý và của niềm tin. Dù tên gọi, mô hình hay cơ cấu tổ chức có thay đổi, thì giá trị và sứ mệnh của lưu trữ lịch sử vẫn còn nguyên vẹn: gìn giữ quá khứ một cách trung thực, phục vụ hiện tại một cách hiệu quả và chuẩn bị cho tương lai một cách bền vững.

Hình ảnh tài liệu tại Lưu trữ lịch sử tỉnh Sơn La

Lưu trữ lịch sử là công việc của sự bền bỉ và lặng thầm. Qua mỗi giai đoạn, dù mô hình tổ chức có thay đổi, dù tên gọi hay không gian làm việc có khác đi, thì những giá trị cốt lõi của lưu trữ lịch sử vẫn còn đó - nguyên vẹn và bền lâu. Những người làm lưu trữ có thể bước sang một chặng đường mới, nhưng tình yêu nghề, ý thức trách nhiệm và sự trân trọng đối với từng trang tài liệu vẫn tiếp tục được gìn giữ. Với niềm tin ấy, lưu trữ lịch sử sẽ luôn đồng hành cùng sự phát triển của tỉnh nhà, âm thầm góp phần gìn giữ ký ức, bảo đảm pháp lý và trao truyền những giá trị quý báu cho hôm nay và cho mai sau./.

Trung tâm Lưu trữ lịch sử tháng 01.2026